اصطلاحات کفش به فارسی و انگلیسی | واژه‌نامه تخصصی طراحی و ساخت کفش

اگر قصد دارید طراحی کفش را به‌صورت حرفه‌ای یاد بگیرید، آشنایی با اصطلاحات کفش اولین قدم است. بسیاری از هنرجویان هنگام مطالعه کتاب‌های تخصصی، مشاهده ویدیوهای آموزشی یا کار با الگوهای ساخت کفش، با واژه‌هایی مانند Last، Upper، Vamp، Insole و ده‌ها اصطلاح دیگر روبه‌رو می‌شوند. دانستن معنی این واژه‌ها باعث می‌شود زبان مشترک طراحان، سازندگان و تولیدکنندگان کفش را بهتر درک کنید.

در این مقاله تلاش کرده‌ام مهم‌ترین اصطلاحات صنعت کفش را به زبان ساده و همراه با تصاویر توضیح دهم. ابتدا با قالب کفش (Last) و اجزای آن آشنا می‌شویم و سپس به سراغ بخش‌های مختلف کفش، از رویه (Upper) تا زیره (Outsole) می‌رویم. این مقاله می‌تواند به عنوان یک واژه‌نامه تخصصی برای هنرجویان طراحی کفش و علاقه‌مندان به صنعت کفش مورد استفاده قرار گیرد.

انواع قالب

قالب کفش (Last)؛ مهم‌ترین ابزار در طراحی و ساخت کفش

قبل از شناخت اجزای کفش، باید با مهم‌ترین ابزار ساخت آن یعنی قالب کفش آشنا شوید. قالب، فرمی سه‌بعدی است که تمام مراحل طراحی و ساخت کفش بر اساس آن انجام می‌شود و شکل نهایی کفش را تعیین می‌کند.

قالب‌ها معمولاً از چوب یا پلاستیک ساخته می‌شوند و در اندازه‌ها، فرم پنجه و ارتفاع‌های مختلف پاشنه تولید می‌شوند. هر قالب برای نوع خاصی از کفش طراحی شده و تغییر ارتفاع پاشنه یا فرم پنجه پس از ساخت قالب امکان‌پذیر نیست. به همین دلیل طراحان حرفه‌ای برای هر مدل کفش از قالب مناسب همان مدل استفاده می‌کنند.

قالب علاوه بر تعیین ظاهر کفش، نقش بسیار مهمی در راحتی، فرم و فیت شدن کفش روی پا دارد. در واقع کیفیت یک کفش تا حد زیادی به کیفیت قالب آن وابسته است.

اصطلاحات کفش به فارسی و انگلیسی همراه با معرفی اجزای کفش و قالب کفش

اصطلاحات تخصصی قالب کفش

در ادامه مهم‌ترین اصطلاحاتی را که هنگام کار با قالب کفش با آن‌ها روبه‌رو می‌شوید مرور می‌کنیم.

Last (قالب)

فرم اصلی و سه‌بعدی که تمام قطعات کفش روی آن شکل می‌گیرند و فرم نهایی کفش را مشخص می‌کند.

Heel Height (ارتفاع پاشنه)

فاصله قسمت پاشنه قالب تا سطح زمین که ارتفاع نهایی پاشنه کفش را مشخص می‌کند.

Toe Spring (پنجه ارتجاعی)

زاویه‌ای که در قسمت جلوی قالب ایجاد می‌شود تا هنگام راه رفتن حرکت طبیعی پا آسان‌تر شود.

Waist (سینه پا)

باریک‌ترین قسمت قالب که قوس کف پا را تشکیل می‌دهد و محل قرارگیری مفصل قالب نیز در همین بخش است.

Seat (نشیمنگاه)

قسمت زیرین پاشنه قالب که محل نصب پاشنه کفش محسوب می‌شود.

Back Part (قسمت پشت)

بخش عقبی قالب که از پاشنه تا انتهای قسمت پشتی امتداد دارد.

Center Back (مرکز پشت)

خط مرکزی پشت قالب که محل اتصال دو نیمه قالب را نشان می‌دهد.

Center Front (مرکز جلو)

خط مرکزی قسمت جلوی قالب که هنگام تهیه الگو برای ایجاد تقارن مورد استفاده قرار می‌گیرد.

Cone (برآمدگی روی پا)

انحنای قسمت روی قالب که فرم روی پا را مشخص می‌کند.

واژه نامه قالب کفش

اصطلاحات اجزای کفش به فارسی و انگلیسی

بعد از آشنایی با قالب کفش، نوبت به شناخت اجزای مختلف خود کفش می‌رسد. اگر قصد دارید طراحی کفش، الگوسازی یا تصویرسازی کفش را به‌صورت حرفه‌ای یاد بگیرید، باید با نام هر قسمت آشنا باشید. بسیاری از این اصطلاحات در کتاب‌های تخصصی، دوره‌های آموزشی و ارتباط با تولیدکنندگان کفش به زبان انگلیسی استفاده می‌شوند.

در ادامه مهم‌ترین بخش‌های کفش را همراه با معادل فارسی و کاربرد هر کدام معرفی می‌کنیم.

اصطلاحات فنی کفش

Upper (رویه کفش)

رویه، تمام بخش بالایی کفش است که پا را می‌پوشاند و مهم‌ترین قسمت از نظر طراحی به شمار می‌رود. ظاهر، فرم و شخصیت یک کفش تا حد زیادی توسط طراحی رویه مشخص می‌شود.

Vamp (قسمت جلویی رویه)

بخش جلویی رویه که روی پنجه و روی پا قرار می‌گیرد. در بسیاری از مدل‌ها این قسمت بزرگ‌ترین بخش رویه محسوب می‌شود و فضای مناسبی برای اجرای ایده‌های طراحی ایجاد می‌کند.

Quarter (کناره‌های کفش)

بخش پشتی رویه که از دو طرف کفش تا ناحیه پاشنه امتداد دارد و نقش مهمی در نگهداری پا داخل کفش ایفا می‌کند.

Toe (پنجه کفش)

جلویی‌ترین قسمت کفش که انگشتان پا در آن قرار می‌گیرند. فرم پنجه یکی از مهم‌ترین عوامل در تعیین سبک کفش است و می‌تواند گرد، نوک‌تیز، مربعی یا بادامی باشد.

Toe Cap (سرپنجه)

لایه‌ای که روی قسمت پنجه دوخته می‌شود و علاوه بر افزایش استحکام، می‌تواند جنبه تزئینی نیز داشته باشد. در کفش‌های ایمنی این قسمت گاهی از فلز ساخته می‌شود.

Collar (یقه کفش)

لبه بالایی دهانه کفش که اطراف مچ پا قرار می‌گیرد. این قسمت معمولاً برای راحتی بیشتر دارای لایه نرم یا اسفنجی است.

Tongue (زبانه کفش)

قطعه‌ای از چرم یا پارچه که زیر بندها قرار می‌گیرد و از روی پا محافظت می‌کند. زبانه همچنین مانع فشار مستقیم بندها روی پا می‌شود.

Eyelets (سوراخ بند)

حلقه‌ها یا سوراخ‌هایی که بند کفش از داخل آن‌ها عبور می‌کند. در برخی مدل‌ها این سوراخ‌ها با حلقه‌های فلزی تقویت می‌شوند.

Facing (روکش بند)

قسمتی از رویه که سوراخ‌های بند روی آن قرار دارند و هنگام بستن بندها دو طرف آن به یکدیگر نزدیک می‌شوند.

Laces (بند کفش)

بندها برای ثابت نگه داشتن کفش روی پا استفاده می‌شوند و می‌توانند از چرم، نخ، پنبه یا الیاف مصنوعی ساخته شوند.

Counter (پاشنه‌بند یا تقویت‌کننده پاشنه)

قطعه‌ای نسبتاً سخت که در قسمت پشت کفش قرار می‌گیرد و باعث حفظ فرم پاشنه و افزایش استحکام کفش می‌شود.

Puff (تقویت‌کننده پنجه)

لایه‌ای تقویت‌کننده که داخل قسمت پنجه قرار می‌گیرد و فرم جلوی کفش را حفظ می‌کند.

Lining (آستر کفش)

آستر، لایه داخلی کفش است که در تماس مستقیم با پا قرار دارد. این بخش علاوه بر افزایش راحتی، به دوام بیشتر کفش نیز کمک می‌کند و در جذب رطوبت نقش مهمی دارد.

Insole (کفی داخلی)

کفی داخلی سطحی است که کف پا روی آن قرار می‌گیرد. این قسمت می‌تواند ثابت یا قابل تعویض باشد و نقش مهمی در راحتی، جذب فشار و پشتیبانی از پا دارد.

Sole (زیره کفش)

زیره پایین‌ترین بخش کفش است که مستقیماً با زمین تماس دارد. جنس و طراحی زیره تأثیر زیادی بر دوام، انعطاف‌پذیری و میزان اصطکاک کفش دارد.

Shank (شانک)

قطعه‌ای تقویت‌کننده که بین کفی و زیره، در قسمت میانی کفش قرار می‌گیرد و باعث افزایش استحکام قوس کف پا می‌شود.

Heel (پاشنه)

بخش پشتی زیره که ارتفاع کفش را افزایش می‌دهد. پاشنه‌ها در ارتفاع‌ها و فرم‌های مختلف طراحی می‌شوند و یکی از عناصر مهم در طراحی کفش‌های زنانه هستند.

Heel Lift (ته‌پاشنه)

قطعه‌ای که در پایین‌ترین قسمت پاشنه قرار دارد و مستقیماً با زمین تماس پیدا می‌کند. این قسمت معمولاً بیشترین میزان سایش را تحمل می‌کند.

Top Piece (کفی انتهایی پاشنه)

آخرین لایه پاشنه که هنگام راه رفتن با زمین برخورد می‌کند و در صورت فرسوده شدن قابل تعویض است.

Welt (حاشیه چرمی)

نواری باریک که رویه را به زیره متصل می‌کند و در برخی روش‌های ساخت کفش، علاوه بر استحکام، جنبه زیبایی نیز دارد.

Arch / Waist (قوس کفش)

قسمت باریک میانی کفش که با قوس طبیعی کف پا هماهنگ است و نقش مهمی در راحتی و تعادل هنگام راه رفتن دارد.

اصطلاحات فنی کفش پاشنه دار

پاخور کفش چیست؟

یکی از اصطلاحاتی که گاهی در بازار کفش یا هنگام خرید شنیده می‌شود، پاخور کفش است. منظور از پاخور، احساس و نحوه قرار گرفتن کفش روی پا هنگام پوشیدن است. به بیان ساده، وقتی گفته می‌شود «این کفش پاخور خوبی دارد»، یعنی کفش پس از پوشیدن راحت است، فرم مناسبی روی پا ایجاد می‌کند و احساس خوشایندی هنگام راه رفتن به فرد می‌دهد.

پاخور مناسب تنها به ظاهر کفش وابسته نیست و عوامل مختلفی در آن نقش دارند، از جمله:

شکل و کیفیت قالب کفش (Last)
طراحی مناسب رویه (Upper)
فرم کفی داخلی (Insole)
انعطاف و جنس زیره (Sole)
تناسب کفش با فرم پای فرد

به همین دلیل ممکن است دو کفش با ظاهر تقریباً مشابه، پاخور کاملاً متفاوتی داشته باشند. در طراحی حرفه‌ای کفش، یکی از مهم‌ترین اهداف طراح و سازنده، ایجاد تعادل میان زیبایی، راحتی و پاخور مناسب است.

چرا یادگیری اصطلاحات کفش برای طراحان اهمیت دارد؟

ممکن است در نگاه اول حفظ کردن این همه اصطلاح تخصصی دشوار به نظر برسد، اما واقعیت این است که این واژه‌ها زبان مشترک طراحان، الگوسازان و تولیدکنندگان کفش در سراسر جهان هستند. هرچه زودتر با این اصطلاحات آشنا شوید، مطالعه کتاب‌های تخصصی، مشاهده آموزش‌های بین‌المللی و حتی همکاری با کارخانه‌ها و برندهای مختلف برایتان بسیار ساده‌تر خواهد شد.

اگر قصد دارید به‌صورت حرفه‌ای وارد دنیای طراحی کفش شوید، پیشنهاد می‌کنم این مقاله را چند بار مرور کنید و هنگام طراحی، نام هر قسمت را نیز با خود تکرار کنید. این کار باعث می‌شود اصطلاحات به مرور در ذهن شما تثبیت شوند.

گام بعدی بعد از یادگیری اصطلاحات کفش چیست؟

حالا که با مهم‌ترین اصطلاحات صنعت کفش، اجزای قالب و بخش‌های مختلف کفش آشنا شدید، زمان آن رسیده است که این دانش را در عمل به کار بگیرید.

اگر هنوز طراحی کفش را شروع نکرده‌اید، پیشنهاد می‌کنم ابتدا این مقالات را مطالعه کنید:

پس از آن می‌توانید یادگیری خود را با دوره‌های آموزشی به‌صورت اصولی ادامه دهید.

آموزش کامل طراحی کفش از صفر تا صد

اگر هدفتان این است که طراحی کفش را به‌صورت حرفه‌ای یاد بگیرید، بسته کامل آموزش طراحی کفش بهترین نقطه شروع است. این مجموعه از مبانی هنرهای تجسمی آغاز می‌شود و تا طراحی، تصویرسازی، ایده‌پردازی، جنسیت‌سازی متریال‌ها و آماده‌سازی طرح برای تولید ادامه پیدا می‌کند.

آموزش طراحی کفش توسط نویسنده دو کتاب تخصصی در این زمینه

این دوره ها به هیچ دانش قبلی نیاز ندارند و از صفر تا صد طراحی کفش را به شکل جامع و تخصصی به شما می آموزند. در صورت نیاز به مشاوره رایگان می توانید با شماره 09354953191 تماس گرفته و پاسخ تمامی سوالات خود را بیابید. یا به همین شماره در واتس آپ یا تلگرام یا پیام رسان های ایرانی پیام داده و توضیحات کامل را دریافت نمایید.

جمع‌بندی

اصطلاحات کفش، پایه‌ای‌ترین زبان مشترک در صنعت کفش هستند. فرقی نمی‌کند هدفتان طراحی کفش، تصویرسازی، الگوسازی یا حتی راه‌اندازی برند شخصی باشد؛ شناخت صحیح اجزای کفش و قالب، مسیر یادگیری شما را بسیار سریع‌تر و حرفه‌ای‌تر خواهد کرد.

پیشنهاد می‌کنم این واژه‌نامه را به‌عنوان یک مرجع نگه دارید و هر زمان هنگام مطالعه یا طراحی با اصطلاحی مواجه شدید، دوباره به این مقاله مراجعه کنید.

ایده‌های بیشتر طراحی کفش را دنبال کنید

اگر به طراحی کفش علاقه دارید، خوشحال می‌شوم در شبکه‌های اجتماعی نیز همراه من باشید.

در کانال یوتیوب Najmeh Hashemi Shoe Designer (@nhashemi.shoedesigner) ویدیوهای آموزشی متنوعی از طراحی کفش با الهام از طبیعت، معماری، فرهنگ‌های مختلف، تحلیل آثار طراحان بزرگ دنیا، مبانی طراحی و نکات تخصصی منتشر می‌کنم.

همچنین در صفحه اینستاگرام @nhashemi.shoe.designer می‌توانید طراحی‌ها، رندرها، تمرین‌های آموزشی و نمونه پروژه‌های مختلف را دنبال کنید.